“የመንግሥት ወንጌል” እና “የጸጋ ወንጌል“ ክፍፍል

ዘመን አመጣሽ የሐሰት አስተምህሮ

---

በአዲስ ኪዳን ትምህርት ውስጥ “የመንግሥት ወንጌል” እና “የጸጋ ወንጌል” የሚሉ ሐረጎች ጎልተው ይታያሉ። በታሪካዊቷ ቤተ ክርስቲያን ዕይታ እነዚህ ሁለት ጽንሰ-ሐሳቦች የአንዱ ወንጌል ሁለት ገጽታዎች እንጂ ለተለያዩ ሰዎች የተሰጡ የተለያዩ መልእክቶች አይደሉም። ይሁን እንጂ በአንዳንድ የክህደት ትምህርቶችና ጽንፈኛ የዘመነ መግቦት (Hyper-dispensationalism) አመለካከት ምክንያት እነዚህን ሁለት ቃላት ለየቅል የማድረግ አዝማሚያ ይስተዋላል። ብዙ የወንጌል አማኞች በማኅበራዊ ሚዲያ ላይ ይህንን ትምህርት የሚያቀነቅኑ ወገኖችን በመከተል እውነተኛ ክርስቲያናዊ ትምህርት መስሏቸው እየሳቱ ይገኛሉ።  በዚህ ጽሑፍ የእነዚህን ቃላት መጽሐፍ ቅዱሳዊ አንድነት የምንመለከት ሲሆን የተሳሳቱ ትርጓሜዎችን የምናርም ይሆናል።

1. መጽሐፍ ቅዱሳዊ የቃላት ፍቺና አጠቃቀም

1.1. የመንግሥት ወንጌል

ይህ ሐረግ በዋናነት በወንጌላት ውስጥ፣ በተለይም በጌታችን በኢየሱስ ክርስቶስ ትምህርት ውስጥ ይገኛል። “መንግሥተ ሰማያት ቀርባለችና ንስሐ ግቡ” (ማቴ. 4:17) የሚለው አዋጅ የእግዚአብሔር አገዛዝ በክርስቶስ በኩል ወደ ምድር መምጣቱን ያበስራል። ትኩረቱም፦

• የእግዚአብሔር ሉዓላዊ አገዛዝ መመሥረት።
• የሰው ልጅ ንስሐ ገብቶ ለእግዚአብሔር አገዛዝ መገዛት።
• የብሉይ ኪዳን ተስፋዎች ፍጻሜ ናቸው።

1.2. የጸጋ ወንጌል

ይህ አገላለጽ በሐዋርያው ጳውሎስ መልእክታት ውስጥ በስፋት ይገኛል። “ጸጋው በእምነት አድኖአችኋልና” (ኤፌ. 2:8-9) የሚለው ትምህርት የሰው ልጅ በገዛ ጥረቱ ሳይሆን በእግዚአብሔር በጎነት ብቻ እንደሚድን አጉልቶ ይናገራል። ትኩረቱም፦

• በክርስቶስ በማመን የሚገኝ ነጻ ስጦታ።
• የክርስቶስ የደሙ ቤዛነት።
• የኃጢአት ይቅርታና ከእግዚአብሔር ጋር መታረቅ ናቸው።

2. ሁለቱን የመከፋፈል ስህተት

አንዳንድ የመጽሐፍ ቅዱስ ሥነ ትርጓሜ ማዕቀፋት (interpretation frameworks) በተለይም ጽንፈኛ የዘመነ መግቦት አረዳድ (Hyper-dispensationalism) ኢየሱስ የሰበከው ወንጌል ለአይሁድ ብቻ እንደነበረና ጳውሎስ የሰበከው ደግሞ ለአሕዛብ ብቻ እንደሆነ ይሞግታሉ። ይህ አመለካከት የሚከተሉትን ስህተቶች ያስከትላል፦

• መጽሐፍ ቅዱስን መቆራረጥ፦ በዚህ አመለካከት መሠረት የኢየሱስ ትምህርቶች (ለምሳሌ የተራራው ስብከት) ዛሬ ለክርስቲያኖች አይሠሩም።
• የወንጌልን አንድነት መካድ፦ ይህ አመለካከት ሐዋርያው ጳውሎስ “ሌላ ወንጌልን የሚሰብክ የተረገመ ይሁን” (ገላ. 1:8) ብሎ የተናገረውን ቃል የሚጻረር ነው።
• የክርስቶስን ስልጣን ዝቅ ማድረግ፦ ቤተ ክርስቲያን የተመሠረተችው በሐዋርያትና በነቢያት መሠረት ላይ ቢሆንም የማዕዘን ድንጋዩ ራሱ ክርስቶስ መሆኑን ይህ ትምህርት ይዘነጋል። ጌታችን ራሱ “ለአሕዛብም ሁሉ ምስክር እንዲሆን ይህ የመንግሥት ወንጌል በዓለም ሁሉ ይሰበካል፥ በዚያን ጊዜም መጨረሻው ይመጣል” (ማቴ. 24፡14) በማለት ያስተማረውን ቃል በመጻረር ለአሕዛብ የመንግሥቱ ወንጌል የማይሰበክ በማስመሰል የሚያስተምር ስሁት ትምህርት ነው።

3. አንድ እንጂ ሁለት ወንጌል የለም

ወንጌል አንድ ነው። በሃይፐር-ዲስፐንሴሽናሊዝም ዕይታ ውስጥ ትልቁ ስህተት እግዚአብሔር ለተለያዩ ዘመናት የተለያዩ የደኅንነት መንገዶች አሉት ብሎ ማሰብ ነው። ነገር ግን መጽሐፍ ቅዱስን ስናጠና የሚከተሉትን ግልጽ እውነታዎች እናገኛለን፦

ሀ. ቅዱስ ጳውሎስ ሁለቱንም ቃላት በአንድ ላይ ይጠቀማል (ሐዋ. 20:24-25)

ቅዱስ ጳውሎስ በኤፌሶን የነበረውን አገልግሎት ሲገልጽ “የጸጋውን ወንጌል መመስከር” (ቁ. 24) እና “መንግሥትን መስበክ” (ቁ. 25) በማለት በአንድ ላይ ጠቅልሎ ይጠቅሳል። ይህ የሚያሳየው በጳውሎስ ዕይታ መንግሥትና ጸጋ የማይነጣጠሉ መሆናቸውን ነው። ታድያ እነዚህ ወገኖች ሁለቱን የሚነጣጥሉት ከየት አምጥተው ነው?

ለ. ጌታ ኢየሱስ “በእምነት ስለመጽደቅ” አስተምሯል

ጌታ ኢየሱስ በምድር አገልግሎቱ ወቅት የጸጋን ወንጌል በተግባር ካሳየባቸውና ካስተማረባቸው ታላላቅ ክስተቶች መካከል አንዱ በፈሪሳዊው ስምዖን ቤት የነበረው ቆይታ ነው። ያቺ ኃጢአተኛ ሴት በእግሩ ላይ እንባዋን ባፈሰሰች ጊዜ ጌታ “እምነትሽ አድኖሻል፤ በሰላም ሂጂ” (ሉቃስ 7፡50) በማለት ነበር የመለሰላት። ይህም ጌታ ያዳናት በሕግ አጠባበቋ ወይም በሥራዋ ሳይሆን በእምነቷ መሆኑን በግልጽ ያሳያል። ይህ ክስተት ሐዋርያው ጳውሎስ በኋላ ላይ በስፋት ያስተማረውን “በእምነት መጽደቅ” (Justification by faith) የሚለውን ትምህርት ጌታ ቀድሞ በተግባር የገለጠበት ማሳያ ነው። በተመሳሳይ ሁኔታ፣ ከጎኑ የተሰቀለውን ወንበዴ ምንም ዓይነት መልካም ሥራ ለመሥራት ዕድል ባልነበረው ሰዓት፣ በእርሱ ማንነት ላይ በነበረው እምነት ብቻ “ዛሬ ከእኔ ጋር በገነት ትሆናለህ” (ሉቃስ 23፡43) የሚል የተስፋ ቃል ሰጥቶታል። ይህም ደኅንነት የጸጋ ስጦታ መሆኑን በላቀ ሁኔታ ያረጋግጣል።

ጌታ ኢየሱስ በወይን አትክልት ቦታ ሠራተኞች ምሳሌ (ማቴዎስ 20፡1-16) አማካኝነት በመለኮታዊ ቸርነትና በሰዋዊ ጥረት መካከል ያለውን ልዩነት በግልጽ አስቀምጧል። በዚህ ምሳሌ ውስጥ በአሥራ አንደኛው ሰዓት የመጡት ሠራተኞች ከመጀመሪያው ጀምሮ ከለፉት ጋር እኩል ክፍያ ማግኘታቸው፣ መንግሥተ ሰማያት በሥራ ብዛት የምትገኝ “ደመወዝ” ሳትሆን በባለቤቱ ቸርነት የምትሰጥ “ጸጋ” መሆኗን አስረድቷል።

በዮሐንስ ወንጌል ውስጥ ጌታ ኢየሱስ ደኅንነትን ከሃይማኖታዊ ሥርዓቶች በማላቀቅ በእምነት ላይ ብቻ እንዲመሠረት አድርጓል። አይሁድ የእግዚአብሔርን ሥራ ለመሥራት በጠየቁት ጊዜ እርሱ “የእግዚአብሔር ሥራ እርሱ በላከው እንድታምኑ ነው” (ዮሐንስ 6፡29) በማለት ምላሽ ሰጥቷቸዋል። ይህም ሐዋርያው ጳውሎስ በሮሜ 4፡5 ላይ “ለሚሠራ ደመወዝ እንደ ዕዳ ነው እንጂ እንደ ጸጋ አይቈጠርለትም፤ ነገር ግን ለማይሠራ፥ ኃጢአተኛውንም በሚያደድቅ ለሚያምን ሰው እምነቱ ጽድቅ ሆኖ ይቆጠርለታል” በማለት ካስተማረው ትምህርት ጋር ፍጹም የተሳሰረ ነው። በተጨማሪም ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ቃሉን የሚሰማና የሚያምን ሁሉ “ከሞት ወደ ሕይወት ተሻገረ እንጂ ወደ ፍርድ አይመጣም” (ዮሐንስ 5፡24) በማለት የተናገረው ቃል፣ ደኅንነት ሕግን በመፈጸም ቅድመ ሁኔታ ላይ ሳይሆን በመስማትና በማመን ላይ ብቻ የተመሠረተ መሆኑን ያስገነዝባል። በመጨረሻም ዮሐንስ 3:16 ላይ የሚገኘው ዝነኛው የጌታችን ንግግር የዘላለም ሕይወት የሚገኘው “በማመን” (Grace through faith) መሆኑን በጽኑ ያረጋግጣል።

4. ቅዱስ ጳውሎስ “ስለ መንግሥቱ ወንጌል” ያስተማረው ትምህርት ዝርዝር

“የጸጋ ወንጌል” ትምህርት አቀንቃኞች ሐዋርያው ጳውሎስ ለአሕዛብ ስለ መንግሥት ወንጌል ያላስተማረና ስለ ጸጋ ብቻ ያስተማረ በማስመሰል የሚናገሩት ንግግር ከእውነት የራቀ ነው። ሐዋርያው ጳውሎስ በሮም በእስር ላይ እያለ ለሁለት ዓመታት ያደረገው ዋና ተግባር “የእግዚአብሔርን መንግሥት እየሰበከ” ስለ ጌታ ኢየሱስ ማስተማር ነበር (ሐዋ. 28:31)። እንዲሁም አማኞች ወደ “ልጁ መንግሥት” እንደፈለሱ ገልጿል (ቆላ. 1:13)።

ሐዋርያው ጳውሎስ ስለ እግዚአብሔር መንግሥት ያስተማራቸውን ጥቅሶች መሠረት በማድረግ፣ ትምህርቱን በአምስት ዋና ዋና ጭብጦች (Themes) ከፋፍለን እንደሚከተለው መተንተን እንችላለን፦

4.1. የመንግሥቱ መንፈሳዊ ባሕርይ (The Nature of the Kingdom)

ጳውሎስ መንግሥተ ሰማያት በምድራዊ ሥርዓት ወይም በሥጋዊ ደንብ የምትለካ እንዳይደለች ያስተምራል።

• ሮሜ 14፥17፦ መንግሥቱ “ጽድቅ፣ ሰላም እና ደስታ” መሆኑን በመግለጥ፣ ከምግብና ከመጠጥ (ከሕግጋት አጠባበቅ) በላይ የሆነ መንፈሳዊ እውነታ መሆኑን ያሳያል።
• 1ኛ ቆሮ. 4፥20፦ መንግሥቱ በንግግር ወይም በንድፈ-ሐሳብ ሳይሆን በሕይወት ለውጥና በኃይል የሚገለጥ መሆኑን ያሰምርበታል።

4.2. የመንግሥቱ ወራሽነትና ቅድስና (Inheritance and Holiness)

ጳውሎስ መንግሥተ ሰማያትን እንደ “ርስት” (Inheritance) ይመለከታታል። ይህ ርስት ደግሞ ከሕይወት ለውጥ ጋር የተያያዘ ነው።

• 1ኛ ቆሮ. 6፥9-10 እና ገላ. 5፥21፦ አመጸኞችና በሥጋ ሥራ የሚመላለሱ ሰዎች የእግዚአብሔርን መንግሥት እንደማይወርሱ በግልጽ ያስጠነቅቃል። ይህም ጸጋው ሰውን ወደ ቅድስና ሕይወት እንደሚመራው ያሳያል።
• ኤፌ. 5፥5፦ በክርስቶስና በእግዚአብሔር መንግሥት ርስት ያለው ማን እንደሆነ በመለየት፣ መንግሥቱ የንጹሐን መኖሪያ መሆኑን ያረጋግጣል።

4.3. መንግሥቱ እንደ አሁናዊና መጻኢ እውነታ (Present and Future Reality)

ጳውሎስ መንግሥቱን በሁለት ገጽታ ያያታል፦ ዛሬ ያለንባት እና ወደፊት የምንወርሳት።

• ቆላ. 1፥13-14፦ አማኞች ዛሬውኑ ከጨለማ ሥልጣን ወጥተው ወደ “ፍቅሩ ልጅ መንግሥት” እንደፈለሱ (Present) ይናገራል።
• 2ኛ ጢሞ. 4፥18 እና 1ኛ ቆሮ. 15፥50፦ በሌላ በኩል ደግሞ ወደፊት ስለምንወርሳት “ሰማያዊ መንግሥት” እና ሥጋና ደም ሊወርሱት ስለማይችሉት መጻኢ ክብር (Future) ያስተምራል።

4.4. በመንግሥቱና በመከራ መካከል ያለው ግንኙነት (Kingdom and Suffering)

ወደ እግዚአብሔር መንግሥት መግባት ከፈተናና ከመከራ ተለይቶ እንደማይታይ ጳውሎስ በስፋት ሰብኳል።

• ሐዋ. 14፥22፦ “ወደ እግዚአብሔር መንግሥት በብዙ መከራ እንገባ ዘንድ ያስፈልገናል” በማለት ደቀ መዛሙርቱን ያጸና ነበር።
• 2ኛ ተሰ. 1፥5፦ አማኞች የሚቀበሉት መከራ ለእግዚአብሔር መንግሥት “የሚበቁ” ሆነው እንዲቆጠሩ የሚያደርግ ምልክት መሆኑን ያብራራል።

4.5. የማይናወጥ መንግሥትና የጸጋ አገልግሎት (The Unshakable Kingdom)

በዕብራውያን መልእክት ላይ መንግሥቱ ከሚናወጠው ዓለም በተቃራኒ የማይናወጥ መሆኑ ተገልጿል።

• ዕብ. 12፥28፦ “የማይናወጥን መንግሥት ስለምንቀበል… ጸጋን እንያዝ” ይላል። እዚህ ጋር በጸጋ መኖርና ለመንግሥቱ ብቁ ሆኖ ማምለክ ተያይዘው ቀርበዋል።
• ዕብ. 1፥8፦ የመንግሥቱ ዙፋን የዘላለም መሆኑንና በትሩም “የቅንነት በትር” መሆኑን በመግለጥ የንጉሡን ፍትሃዊ አገዛዝ ያሳያል።

ለጳውሎስ “የመንግሥት ወንጌል” ማለት፦

1. በክርስቶስ ቤዛነት ከጨለማ ወጥቶ ወደ ብርሃን መፍለስ (ቆላ. 1:13)።
2. በመንፈስ ቅዱስ ኃይል የሚገለጥ የጽድቅ ሕይወት (ሮሜ 14:17)።
3. በመከራ ውስጥ አልፎ የሚገኝ የዘላለም ክብር (ሐዋ. 14:22) ነው።

ስለዚህ ጳውሎስ ስለ መንግሥቱ የነበረው ዕይታ ከጸጋው ወንጌል ጋር ፍጹም የተሳሰረ እንጂ የተነጠለ አይደለም።

5. የተራራው ስብከትና የሮሜ 12 ንጽጽር

የጸጋው ወንጌል ግብ “የክርስቶስ ሕግ” ነው። ጳውሎስ በጸጋ የዳነ አማኝ እንዴት መኖር እንዳለበት ሲያብራራ ጌታ ኢየሱስ በተራራው ስብከት ያስተማራቸውን የመንግሥቱን መርሆች ቃል በቃል ይደግማል፦

የትምህርቱ ርዕስ	ጌታ ኢየሱስ (ማቴዎስ 5-7)	ሐዋርያው ጳውሎስ (ሮሜ 12)
ጠላትን መውደድ	“ጠላቶቻችሁን ውደዱ” (5:44)	“የሚያሳድዱአችሁን መርቁ” (12:14)
ክፉን በክፉ አለመመለስ	“ክፉውን አትቃወሙ” (5:39)	“ስለ ክፉ ፋንታ ክፉን አትመልሱ” (12:17)
ሰላምን መፈለግ	“የሚያስተረርቁ ብፁዓን ናቸው” (5:9)	“ከሰው ሁሉ ጋር በሰላም ኑሩ” (12:18)
ክፉን በመልካም ማሸነፍ	“ክፉውን በመልካም አሸንፍ” (5:38-42)	“ክፉውን በመልካም አሸንፍ” (12:21)

 

ማጠቃለያ

በ”ዘመነ መግቦት” (Dispensation) ስም መጽሐፍ ቅዱስን እንደ ጨርቅ የመቆራረጥና የወንጌልን አንድነት የመናድ አካሄድ መጽሐፍ ቅዱሳዊ መሠረት የሌለው ሥነ-መለኮታዊ ስሕተት ነው። በጌታ ኢየሱስና በሐዋርያው ጳውሎስ መካከል ያለው ልዩነት በወንጌሉ ዓይነት ላይ ሳይሆን በአቀራረብና በክንውን ቅደም ተከተል ላይ ብቻ የተመሠረተ ነው። ጌታ ኢየሱስ የንጉሡን መምጣትና የመንግሥቱን መቃረብ በማብሰር የወንጌሉን መሠረት ሲጥል፣ ሐዋርያው ጳውሎስ ደግሞ በንጉሡ ሞትና ትንሣኤ አማካይነት ወደዚያ መንግሥት የምንገባበትን የጸጋ መንገድ በዝርዝር በማስረዳት ሕንጻውን ገንብቷል። ያለ መሠረቱ ሕንጻው ሊቆም እንደማይችል ሁሉ፣ ያለ ኢየሱስ ክርስቶስ ቤዛነትም የጳውሎስ የጸጋ ትምህርት ትርጉም አይኖረውም።

ስለዚህ “መንግሥቱ” የእግዚአብሔር ሉዓላዊ ግዛትና አማኞች ሊደርሱበት የሚገባው ግብ ሲሆን፣ “ጸጋ” ደግሞ ወደዚያ ግዛት መግቢያ ብቸኛው መንገድ ነው። ጸጋ ሰውን ከሥነ-ምግባር ነጻ የሚያደርግ ወይም የጌታን ትምህርቶች (ለምሳሌ የተራራውን ስብከት) ዋጋ የሚያሳጣ ፈቃድ ሳይሆን፣ ኢየሱስ ያስተማረውን ከፍ ያለ የመንግሥቱን ሕግ (የፍቅርን ሕግ) በተግባር እንድንኖር ውስጣዊ ኃይልን የሚሰጠን መለኮታዊ ስጦታ ነው። ማንኛውም እነዚህን ሁለት የማይነጣጠሉ እውነታዎች ለመለያየት የሚደረግ ሙከራ የመጽሐፍ ቅዱስን አንድነት የሚንድና የቤተ ክርስቲያንን መሠረት የሚያናጋ ነው። እውነቱ ግን አንድ ነው፦ መንግሥቱና ጸጋው የአንዱ ታላቅ መለኮታዊ ዕቅድ የማይነጣጠሉ ክፍሎች ናቸው። ከዘመን አመጣሽ የሐሰት ትምህርቶች ተጠበቁ።

---

ልዩ ልዩ